Met de opkomst van AI lijkt specialistische kennis steeds vaker op zoiets als elektriciteit: met één druk op de knop altijd en overal
beschikbaar tegen lage tarieven. Zeker met de snelle doorontwikkeling van AI klinkt steeds vaker de gedachte dat mensen met specialistische kennis overbodig dreigen te raken. Afgezien van het vraagstuk van de (on-) wenselijkheid hiervan, levert het in de praktijk vooralsnog ook lastige situaties op.
De rechtbank in Den Bosch werd in februari dit jaar geconfronteerd met dit vraagstuk. Eiser X liet zich niet bijstaan door een advocaat, maar wenste bijgestaan te worden door een AI-tool. De zaak ging over de verkoop van een appartement in het buitenland. Eerder had de rechter al geoordeeld dat de koopovereenkomst geldig was, maar X was het daar niet mee eens. Op advies van de AI-tool diende hij op diverse gronden verweer in bij de rechter.
Onbegrijpelijk
Echter, waar de AI-tool bij “normale teksten” al grossiert in wollig taalgebruik en overbodige woorden, gebeurt dit bij zogenaamde “juridische teksten” door AI nog veel meer. Het gevolg? De tegenpartij was uren (extra) kwijt om weerleggingen te schrijven op aangewende gronden waarvan op voorhand duidelijk was dat deze geen stand konden houden. De artikelen waar de AI-tool naar verwees waren namelijk vaak niet van toepassing in het betreffende rechtsgebied of bestonden zelfs helemaal niet. Het oordeel van de rechter was dan ook duidelijk.
‘Tot slot weegt de kantonrechter bij het aannemen van misbruik van procesrecht mee dat de eiser zijn processtukken naar eigen zeggen heeft opgesteld met behulp van een AI-instrument en, belangrijker nog, dat die processtukken verschillende onbegrijpelijke verwijzingen naar wetsartikelen en juridische onjuistheden bevatten. (…) De kantonrechter rekent het de eiser aan dat hij de door AI geproduceerde stukken niet goed naleest en de juridische relevantie en juistheid ervan niet laat controleren door bijvoorbeeld een raadsman. Aannemelijk is dat het de gedaagden daardoor extra tijd en moeite heeft gekost om de stellingen van de eiser te doorgronden en zich hiertegen te verweren. Het geheel overziend draagt ook het zonder meer gebruiken van ondermaatse, door AI geproduceerde processtukken bij aan misbruik van procesrecht.
Efficiënt
Kortom, de eiser werd in het ongelijk gesteld en hem werd daarbij ook misbruik van het procesrecht aangerekend. De zaak is niet uniek, want de rechter heeft inmiddels ook een aantal advocaten een officiële waarschuwing gegeven voor het gebruiken van AI in het procesrecht, waardoor de zaken onnodig vertraging opliepen. Ook in onze dagelijkse adviespraktijk komen wij AI-gebruik veel tegen. Problematisch is daarbij niet het gebruik van AI an sich, maar het blindvaren op de uitkomsten.
Heeft u voortaan een juridische vraag? Pak even de telefoon en bel een specialist. Dát is pas efficiënt.
Overgenomen uit de DRS van juli 2026
