22 juni 2011 |
burgerschap, vrijheid, symposium
Op vrijdag 17 juni jl. vond in Amsterdam een bijeenkomst plaats rond het thema vrijheid van onderwijs en vrijheid van religie. Dit symposium was het startsein voor een onderzoekstraject dat is geïnitieerd door Europa. In Nederland voert de Universiteit van Amsterdam dit onderzoek uit. De hoofdvraag is of Europese land in de afgelopen 20 jaar meer of minder tolerant zijn geworden voor hun minderheden.
Verschillende sprekers voerden het woord waaronder prof. Ruard Ganzevoort, o.a. lid van de Eerste Kamer voor GroenLinks. In een goede lezing zette hij de dilemma’s rond de vrijheid van onderwijs uiteen. De botsing tussen een liberale meerderheidsovertuiging ten opzichte van religieuze minderheden; de setting waarin leerlingen worden gevormd, open en of beschermd; het stellen van eisen aan sollicitanten; de autonomie van schoolbesturen, etc.
Vervolgens vond er een discussie plaats waar ook Jasper van Dijk van de SP aan deelnam. De heer Van Dijk deed enkele pogingen om de discussie erg op het reformatorisch onderwijs te betrekken. Van de zaal en de debatleider kreeg hij hiervoor weinig ruimte. Het ging veel meer over de vraag hoe pluraliteit in de samenleving gestalte moet krijgen. Welke ruimte moet er zijn voor religieuze minderheidsgroepen om hun identiteit in bijvoorbeeld scholen gestalte te geven? Volgens de VGS moet dit om twee redenen heel ruim zijn. Ten eerste omdat er door de meerderheid, vanuit onbegrip voor de minderheidsstandpunten, spoedig de neiging zal zijn om toch haar wil op te leggen aan een minderheid. Ten tweede omdat de identiteit van mensen de kern van hun mens-zijn raakt. Als de overheid hierop gaat sturen kunnen mensen in gewetensnood komen. Dan ontstaat gewetensdwang, dit is een terrein waar een democratische overheid ver vandaan moet blijven.
Het was opvallend dat er vanuit de zaal hele genuanceerde reacties kwamen op onze standpunten. Er was veel begrip voor het feit dat mensen handelen uit diepe overtuigingen en dat die overtuiging kan botsen met een meerderheidsstandpunt. Ook was men kritisch over de neiging van de overheid om bijvoorbeeld middels burgerschap de samenleving tot een zekere eenvormigheid te kneden. Doordat in de burgerschapsprogramma’s altijd specifieke wensen van de overheid zijn verwoord die voor alle Nederlanders moeten gelden, leidt dit niet tot pluraliteit maar tot eenvormigheid.
De heer Van Dijk poneerde dat het reformatorisch onderwijs zijn overtuigingen best mag hebben, maar ze niet mag uitdragen met behulp van belastinggeld. ‘Dan moeten jullie je scholen maar zelf gaan bekostigen’, zo luidde zijn stelling. In een eerder stadium is door de VGS uitgezocht dat dit een onjuiste aanname is. Ook als er privéscholen zouden worden gesticht dan vallen ze nog steeds onder de huidige regelgeving. Ook die scholen moeten zich houden aan bijvoorbeeld kerndoelen, anti-discriminatiewetgeving en eisen met betrekking tot het benoemen van personeel. Het punt van de heer Van Dijk geldt dus niet.
In september worden enkele onderzoeksresultaten gepresenteerd. Daarin zijn ook meningen meegenomen van personen die werkzaam zijn in het reformatorisch onderwijs. Middels deze website houden wij u daarvan op de hoogte.
Drs. G.P. (Gijsbert) Vonk
T 0180-44 26 44
E g.p.vonk@vgs.nl