Financieel management, goed bestuur en opbrengsten

1 februari 2011 | intern toezicht, Goed bestuur, Opbrengsten, financieel management

In juni 2010 is door Regioplan en Ernst & Young in opdracht van het ministerie van OCW een beleidsevaluatie gepresenteerd van de invoering van lumpsum in het Primair Onderwijs (PO). In een eerder artikel is ingegaan op de belangrijkste uitkomsten van deze evaluatie (zie Evaluatie invoering lumpsumbekostiging - 28 oktober 2010). Op 9 december 2010 heeft de minister van OCW een beleidsreactie naar de Tweede Kamer gestuurd over het evaluatierapport.

Uit de beleidsevaluatie komt naar voren dat er in het onderwijs veel geïnvesteerd is in financieel-administratieve kennis. Er is aandacht gekomen voor de rol van financiën. De nadruk ligt volgens de minister echter nog teveel op het beheersen van de budgetten. De focus van de maatregelen van de minister ligt daarom niet op het versterken van financieel-administratieve kennis, maar op het vergroten van de deskundigheid om financiën te gebruiken om beleidsprioriteiten te stellen en bij te dragen aan de opbrengsten van de schoolorganisatie. Daarvoor worden een aantal maatregelen aangekondigd.

Structureel verankeren van kennis over financieel management in relatie tot opbrengstgericht werken in opleidingen, cursussen en scholing. Hiervoor worden door de PO-raad deskundigheidsprofielen ontwikkeld die vrij beschikbaar komen.
Naast rechtmatigheid worden ook vermogens- en budgetbeheer vast onderdeel van het risicogerichte toezicht.
De PO-raad heeft de opdracht gekregen om een plan van aanpak te maken om sectorbrede acties op te zetten ter versterking van financiële deskundigheid.
Met het ministerie van Financiën wordt gezocht naar mogelijkheden tot het aangaan van leningen door onderwijsinstellingen.

De VGS is binnen de PO-raad betrokken bij de stappen die ondernomen worden om tot uitvoering van de genoemde maatregelen te komen. De uitkomsten hiervan zullen waar mogelijk ingepast worden in de huidige dienstverlening op het terrein van financieel management.

De beleidsreactie van de minister beperkt zich echter niet uitsluitend tot bovengenoemde maatregelen. Interessant is dat de minister ook een inkijk geeft in haar brede beleidsmatige opvatting over het primair onderwijs. “De verbetering van de financiële deskundigheid is naast de aanpak van onderwijskundig leiderschap, het lerarenbeleid, de focus op rekenen en taal en de invoering van de referentieniveaus, één van de componenten om te komen tot een verdere versterking van het opbrengstgericht werken.“ In tegenstelling tot het vorige kabinet - waar de focus lag op de professionele leerkracht en de aantrekkelijkheid van het beroep - is opbrengstgericht werken het centrale beleidsthema geworden. Zowel financieel management als goed bestuur, leiderschap en HRM zijn gericht op de opbrengsten van het onderwijsproces van de organisatie. Dit is op zichzelf niet verwonderlijk, want de thematiek van prestaties, meetbaarheid en resultaten speelt al sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw in de publieke sector.

Dit betekent echter wel dat opbrengstgericht werken zich niet beperkt tot het niveau van de leerkracht, de IB-er en het management. Ook besturen en toezichthouders hebben een duidelijke rol in het sturen op opbrengsten, het benutten van financiële mogelijkheden ten gunste van de opbrengsten en het stimuleren van opbrengstgericht denken, zonder daarbij door te slaan naar het uitsluitend gericht te zijn op prestaties en meetbaarheid.

Deze thematiek is naast de verplichte scheiding van bestuur en toezicht één van de onderdelen van goed bestuur. Met behulp van het platform voor besturen en toezichthouders in het PO wil de VGS schoolbesturen handreikingen geven om de diverse aspecten van goed bestuur vorm te geven. Binnenkort zal een nadere berichtgeving over dit platform gepubliceerd worden.

L.P. (Leonard) Niewenhuijse BSc
T 0180-44 26 97
E l.niewenhuijse@vgs.nl