18 november 2011 |
Klachtafhandeling, Onderwijsgeschillen, Landelijke Klachtencommissie, Klachtencommissie
Op woensdag 16 november jl. vond in Utrecht een symposium plaats over klachtrecht in het onderwijs, uitgaande van de Landelijke Klachtencommissie (LKC), die onderdeel uitmaakt van de Stichting Onderwijsgeschillen. Tijdens dit symposium werd het rapport ‘Klagen kan verbeteren’ gepresenteerd; onderzocht is hoe de procedure en de adviezen van de LKC in de praktijk doorwerken en of we hiervan kunnen leren voor de toekomst.
Het symposium werd ’s morgens geopend door mr. H. Mertens, directeur/bestuurder van Onderwijsgeschillen, waarna vervolgens het rapport ‘Klagen kan verbeteren’ werd gepresenteerd door de onderzoekers.
De onderzoekers hebben vijftien recente casussen van de LKC betrokken bij hun onderzoek en hebben hiervoor flink wat mensen geïnterviewd. In de inleiding van onderzoeker dr. R. van Schoonhoven werden eerst de hoofdlijnen van de klachtenregeling in het onderwijs geschetst; deze hoofdlijnen komen neer op het volgende. Schoolbesturen moet zelf voorzien in een klachtenregeling en het instellen van een klachtencommissie. Bij deze commissie kan door ouders, leerlingen en personeel geklaagd worden over (het nalaten van) gedragingen en beslissingen door het bestuur en het personeel. De commissie brengt vervolgens een (overigens niet-bindend) advies uit over de gegrondheid van de klacht. De medezeggenschapsraad moet hierover geïnformeerd worden, omdat de MR instemmingsrecht heeft. Het bestuur kan zich aansluiten bij een van de zeven landelijke klachtencommissies (waarvan de LKC er één is), maar kan ook zelf voorzien in het instellen van een klachtencommissie. De VGS heeft van deze mogelijkheid gebruik gemaakt en heeft zelf een klachtencommissie ingesteld voor de bij de VGS aangesloten scholen.
De vraagstelling van het onderzoek van de LKC was: hoe functioneert de klachtenprocedure van de LKC en wat kan de LKC hiervan leren bij de klachtbehandeling in de toekomst? De uitkomsten van het onderzoek kunnen in drie punten worden samengevat. Het eerste punt is de vraag of er een leereffect van de klacht uitgaat. Dit blijkt niet zo te zijn: schoolbesturen voert na een klachtafhandeling geen beleidswijzigingen door. Wel is er meer alertheid bij schoolbesturen voor wat betreft procedures en protocollen (de gedachte van ‘het moet goed geregeld zijn’). Het tweede punt is de vraag of een advies van de LKC leidt tot genoegdoening voor de klagers. Dit zou wel zo moeten zijn, maar een probleem is wel dat de uitspraak van een klachtencommissie niet bindend is. Als derde uitkomst van het onderzoek kan genoemd worden dat de procedure uiteindelijk niet bijdraagt aan de conflictoplossing.
Zijn er verbeterpunten bij de klachtafhandeling? Klagers geven als verbeterpunt aan: geef (delen van) het advies een meer bindend karakter. Een praktisch punt wat wordt aangegeven, is dat zowel bestuurders als klagers een gescheiden ontvangst in het gebouw zeer op prijs stellen. Daarnaast vindt men dat als de interne behandeling van de klacht (dus zonder klachtencommissie) niet gelukt is, de klachtencommissie daar dan ook niet meer op moet aansturen en dat men een concreet advies wenst van de commissie.
De voorzitter van de LKC, prof. mr. A.G. Castermans, reageerde vervolgens op het rapport. Hij gaf aan blij te zijn met het rapport en de resultaten van het onderzoek. Hij vatte de uitkomst van die resultaten samen met de term ‘procedurele tevredenheid’. Wel bepleit hij dat eerst een interne klachtafhandeling plaatsvindt op de school zelf, voordat men naar de klachtencommissie gaat.
Het symposium werd na de lunch vervolgd door een inleiding van drs. M.F. Hess, adviseur burgercontacten bij de Nationale Ombudsman, die sprak over haar praktijkervaringen bij klachtafhandelingen. Zij vindt het belangrijk dat elke klacht wordt beschouwd als een vorm van conflict, waarbij het gaat om drie aspecten: emotie, relatie en inhoud. Taak van de Nationale Ombudsman is het tot stand brengen van een dialoog tussen partijen en het zo goed mogelijk herstellen van het evenwicht tussen partijen. Ze geeft de aanwezigen als advies mee: probeer vanuit de standpunten naar de belangen van partijen te kijken.
Over het rapport en de inleidingen van de sprekers werd aan het einde van de middag in subgroepen gediscussieerd. Er kwamen vragen aan bod als: wat heeft het onderwijsveld aan de klachtenregeling en de LKC: wat gaat goed, wat kan beter en wat is daar voor nodig. De middag werd tot slot plenair afgesloten door onderwijshoogleraar prof. mr. D. Mentink.
mw. mr. T. (Tineke) Mulder
T 0180-44 01 84
E t.mulder@vgs.nl